Öz
Amaç
Çalışmada, gebelerde uyku kalitesi, uykululuk ve uyku hijyenini etkileyen sosyo-demografik, obstetrik ve bazı yaşam tarzı ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem
Kesitsel olarak planlanan bu çalışmaya, 580 gebe katılmıştır. Araştırmanın verileri, tanımlayıcı veri formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Uyku Hijyen İndeksi ile toplandı. İstatistiksel analizi, tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, Kruskal-Wallis varyans analizi, lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi.
Bulgular
Gebelerde kötü uyku kalitesi prevalansı %62,9 artmış gün içi uykululuk sıklığı %6,9 ve Uyku Hijyeni İndeksi puan ortalaması, 11,03±6,39’dur. Geceleri uyumadan 30 dakika önce sosyal medyayı kontrol eden gebelerde, artmış gün içi uykululuk anlamlı olarak daha yüksektir (p=0,034). Trimester arttıkça gebelerin uyku kalitesinin kötü olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p=0,024). Katılımcıların artmış gün içi uykululuk nullipara gebelere göre ve primaparlarda ve ikinci trimesterdeki gebelerde anlamlı olarak daha fazla olduğu saptandı (p<0,05). Uyku hijyen puan ortalaması primipara gebelerde anlamlı olarak daha yüksektir (p=0,029). Hiç doğum yapmayan gebelerde, doğum sayısı 2 ve üzeri olan gebelere göre tek değişkenli analizde artmış gün içi uykululuk 4,45 kat [güven aralığı (GA) %95 1,50-13,22), çok değişkenli analizde ise 4,85 kat (GA %95 1,41-16,72) fazladır. Ayrıca ikinci trimesterdeki gebelerde, üçüncü trimesterdeki gebelere göre, tek değişkenli analizde uyku kalitesinin 0,64 kat (GA %95 0,44-0,92) daha iyi olduğu saptandı (p=0.017).
Sonuç
Gebelerde trimester ilerledikçe uyku kalitesi kötüleşmektedir. Uyku öncesi sosyal medya kullanan gebelerde, gün içi artmış uykululuk daha fazladır.
Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Uyku hijyeni, uyku kalitesi, uyku hali
Kaynakça
Sedov ID, Cameron EE, Madigan S, Tomfohr-Madsen LM. Sleep quality during pregnancy: a meta-analysis. Sleep Med Rev. 2018; 38: 168-76.
Kay-Stacey M, Attarian H. Managing sleep disorders during pregnancy. Gender and Genome. 2017; 1(1): 34-45.
Wong PF, D’Cruz R, Hare A. Sleep disorders in pregnancy. Breathe (Sheff). 2022; 18(2): 220004.
Mislu E, Kumsa H, Tadesse S, Arage MW, Susu B, Ayele M, et al. Sleep quality disparities in different pregnancy trimesters in low- and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. BMC Pregnancy Childbirth. 2024; 24(1): 627.
Alimoradi Z, Abdi F, Gozal D, Pakpour AH. Estimation of sleep problems among pregnant women during COVID-19 pandemic: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2022; 12(4): e056044.
Bahani M, Zhang Y, Guo Y, Haretebieke S, Wu D, Zhang L. Influencing factors of sleep quality in pregnant: a structural equation model approach. BMC Psychol. 2024; 12(1): 171.
Robertson N, Flatley C, Kumar S. An Epworth Sleep Score ≥11 is associated with emergency operative birth and poor neonatal composite outcome at term. Aust N Z J Obstet Gynaecol. 2020; 60(1): 49-54.
Warland J, Dorrian J, Morrison JL, O’Brien LM. Maternal sleep during pregnancy and poor fetal outcomes: a scoping review of the literature with meta-analysis. Sleep Med Rev. 2018; 41: 197-219.
Chang JJ, Pien GW, Duntley SP, Macones GA. Sleep deprivation during pregnancy and maternal and fetal outcomes: is there a relationship? Sleep Med Rev. 2010; 14(2): 107-14.
Lee KA, Gay CL. Sleep in late pregnancy predicts length of labor and type of delivery. Am J Obstet Gynecol. 2004; 191(6): 2041-6.
Gelaye B, Addae G, Neway B, Larrabure-Torrealva GT, Qiu C, Stoner L, et al. Poor sleep quality, antepartum depression and suicidal ideation among pregnant women. J Affect Disord. 2017; 209: 195-200.
Zhu B, Shi C, Park CG, Reutrakul S. Sleep quality and gestational diabetes in pregnant women: a systematic review and meta-analysis. Sleep Med. 2020; 67: 47-55.
Lee HJ, Kim HY. Effects of anxiety and smartphone dependency on sleep quality among pregnant women with preterm labor. Korean J Women Health Nurs. 2020; 26(2): 191-9.
Dean AG, Sullivan KM, Soe MM. OpenEpi: Open Source Epidemiologic Statistics for Public Health. Version. [Internet]. 2013. Available from: www.OpenEpi.com
Çelik F, Köse M. The relationship between sleep quality and trimester of pregnancy. Kocatepe Med J. 2017; 18(3): 88-5.
Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989; 28(2): 193-213.
Ağargün MY, Kara H, Anlar O. Pittsburg the validity and reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turk Psikiyatri Derg. 1996; 7(2): 107-15.
Johns MW. A new method for measuring daytime sleepiness: the Epworth sleepiness scale. Sleep. 1991; 14(6): 540-5.
Ağargün MY, Çilli AS, Kara H, Bilici M, Telcioğlu M, Semiz ÜB, et al. Epworth Uykululuk Ölçeği’nin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi. 1999; 10(4): 261‑7.
Mastin DF, Bryson J, Corwyn R. Assessment of sleep hygiene using the Sleep Hygiene Index. J Behav Med. 2006; 29(3): 223-7.
Ozdemir PG, Boysan M, Selvi Y, Yildirim A, Yilmaz E. Psychometric properties of the Turkish version of the Sleep Hygiene Index in clinical and non-clinical samples. Compr Psychiatry. 2015; 59: 135-40.
Kiyoko M, Takayuki A, Kaoru F, Junko T, Kiwamu O, Kazuya M. Objective and self-reported assessment of sleep quality during each trimester of pregnancy: a prospective observational study. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2024; 300: 296-301.
Christian LM, Carroll JE, Porter K, Hall MH. Sleep quality across pregnancy and postpartum: effects of parity and race. Sleep Health. 2019; 5(4): 327-34.
Wahl S, Engelhardt M, Schaupp P, Lappe C, Ivanov IV. The inner clock-blue light sets the human rhythm. J Biophotonics. 2019; 12(12): e201900102.
Bhat S, Pinto-Zipp G, Upadhyay H, Polos PG. “To sleep, perchance to tweet”: in-bed electronic social media use and its associations with insomnia, daytime sleepiness, mood, and sleep duration in adults. Sleep Health. 2018; 4(2): 166-73.
